Charakterystyczne cechy nadpobudliwości psychoruchowej to:

• nadmierna ruchliwość
• zaburzenia uwagi
• impulsywność
• kłopoty z zapamiętywaniem
• skłonność do nadmiernie żywych reakcji emocjonalnych powodują one, że dzieci te ZUPEŁNIE NIE RADZĄ SOBIE NIE TYLKO Z NAUKĄ SZKOLNĄ, ALE TAKŻE ZE SZKOŁĄ, JAKO INSTYTUCJĄ.

        Z chwilą rozpoczęcia nauki szkolnej nadpobudliwość staje się coraz bardziej męczącym elementem funkcjonowania życiowego tych dzieci, zaczyna uwierać, doskwierać narażając na ciągłe scysje i konflikty. Przeważnie utrudnia dostosowywanie się do obowiązujących reguł zachowań w roli ucznia takich jak:

• pozostawanie w jednym miejscu przez 45 minut
• słuchanie przez kilkanaście minut nauczyciela
• zajmowanie się przez dłuższy czas jednym, często nudnym tematem
• zapamiętywanie na polecenie wielu informacji jednocześnie
• bycie grzeczny, a więc panowanie nad swoim zachowaniem

Symptomatyka nadpobudliwości psychoruchowej obserwowalna na terenie klasy:

• dziecko nie może usiedzieć w miejscu, wierci się lub chodzi po klasie
• nie kończy nawet najprostszych zadań, zgaduje lub mówi "nie wiem"
• zaczepia (prowokuje) innych uczniów, przeszkadza im w nauce
• przy braku pozytywnej uwagi nauczyciela, skierowanej na jego osobę, zaczyna wygłupiać się, błaznować
• skarcone wybucha płaczem, złości się, a po 10 minutach robi dokładnie to samo co wcześniej
• pochwalone, domaga się kolejnej pochwały i aprobaty
• nie słucha tylko np. patrzy się w okno lub pisze po zeszycie (bazgrze), bawi się rękoma itp. Trzeba mu wszystko powtarzać nie odrabia zadań domowych, zapomina zeszytów, farb, bloku, stroju na wychowanie fizyczne
• inne dzieci nie chcą się z nim bawić, gdyż nieprzerwanie domaga się bycia w centrum uwagi, jest niecierpliwe, przerywa im zabawy
• będąc obiektem śmiechu pozostałych uczniów zostaje tzw. klasowym błaznem
• po pewnym czasie zaczyna nienawidzić szkoły.

Bezsilność nauczyciela wobec problemu dziecka nadpobudliwego może prowadzić do:

• pozostawiania dziecka na drugi rok w tej samej klasie w nadziei na poprawę jego stosunku do obowiązków, wyrównanie braków programowych w nadziei, że będzie to swoistą nauczką na przyszłość
• etykietowania go jako niegrzecznego, nie dającego się lubić, zdolnego, ale leniwego

• umieszczenie go w specjalistycznej placówce leczniczej
• zastosowanie nauczania indywidualnego

Rady dla nauczyciela:

• Zaakceptować odmienność dziecka nadpobudliwego tj. jego inne możliwości oraz to, że wymaga innego traktowania.
• Krzyczenie na nie za to, że się wierci, nieuważa i przeszkadza jest działaniem bezefektywnym. Karanie dziecka nadpobudliwego za niezależne od niego objawy spowoduje, że zacznie się ono bać szkoły jako miejsca skazującego na niezrozumienie i niesprawiedliwe przykrości.
• Najlepszymi sojusznikami nauczyciela mogą być rodzice, ale tylko wtedy gdy nie będą przez niego oskarżani za brak kompetencji i wychowawczej skuteczności. Ścisła współpraca rodziców i nauczyciela uwalnia obie strony od poczucia winy i wzajemnych niechęci. Dobrym pomysłem jest umawianie się z rodzicami na cotygodniowy telefoniczny kontakt poświęcony omawianiu bieżących spraw. Nauczyciel powinien mieć świadomość, że kierując oskarżenia pod adresem rodziców o ich brak kompetencji, pożądanego zainteresowania sprawami dziecka, o brak metod skutecznego karania itp. może spotkać się także z oskarżeniami z ich strony o niekompetencje w nauczaniu, w zainteresowaniu treściami edukacyjnymi itp.
• Nie należy wzmacniać niewłaściwych zachowań. Zwykle uwaga nauczyciela koncentruje się na dzieciach mających problemy, a stąd prosta droga do wzmacniania zachowań, których nie chcieliby wzmacniać. Praca z dzieckiem nadpobudliwym wymaga zauważenia tych rzadkich chwil, kiedy ono spokojnie pracuje i zachęcanie go do dalszego wysiłku. Nie należy się bać, że się rozproszy. Pochwała doda mu sił do pracy, spokojnego siedzenia, skupienia się na zadaniach.
• Mówić tak aby usłyszało. Ważne, aby jasno określać co w danej chwili ma wykonać. Nie łączyć takiego komunikatu z komunikatem karcącym, gdyż odbierze mu to chęci do wykonania polecenia z uwagi na przekonanie, że i tak nie poradzi sobie z jego wykonaniem i nie zdoła zadowolić nauczyciela. Stosować proste polecenia, gdyż dziecko nadpobudliwe ma problem z rozumieniem złożonych twierdzeń. Pamiętać o tym, że dziecko z zaburzeniami uwagi ma pracować krótko. Dostosowywać się do rytmu jego pracy stosując przerwy w optymalnych momentach zmęczenia dziecka. Ponieważ pochodną zaburzeń uwagi jest zapominanie, można pomóc dziecku pytając go przed wyjściem z klasy co ma zrobić w domu i jakie pomoce ma przynieść ze sobą. To trudna i żmudna praca, ale pewnego dnia może przynieść zaskakujące efekty.
• Stworzyć uporządkowany świat. Ponieważ naturalnym żywiołem dziecka nadpobudliwego jest chaos, należy pomóc mu, stwarzając uporządkowane i jasne środowisko. Powinno ono znać nie tylko plan lekcji, ale też plan poszczególnych zajęć lekcyjnych by móc przewidzieć co za chwilę nastąpi. Musi wiedzieć, jakie zachowania są niedopuszczalne i jakie grożą za nie konsekwencje. Należy pomagać adoptować się mu do nowych sytuacji omawiając i przybliżając jej przebieg i obowiązujące zasady. Z uwagi na zaburzenia pamięci i uwagi, stosować specjalne metody wspomagające proces nauczania np.: wyróżniać podstawowe zagadnienia i informacje w tekście, podkreślać je na tablicy na kolorowo, zaznaczać podczas wypowiedzi sygnałem: “uwaga to ważne” itp. Przede wszystkim nie rezygnować w sytuacjach fachowych sojuszników, nie bać się własnej nieporadności, bezradności czy po prostu niekompetencji, gdyż przy długim i konsekwentnym wysiłku nawet niemożliwe staje się możliwym.

        Rozszerzysz swoje wiadomości sięgając do lektury, dostępnej w bibliotece szkolnej. Pozycja kluczowa: "Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci" autorstwa: Tomasza Wolańczyka, Artura Kołakowskiego, Magdaleny Skotnickiej.